WIJK OOST

BERGEN OP ZOOM

Visie op de toekomst:

“Wij willen dat Wijk Oost een wijk wordt waarin het goed en veilig wonen is voor iedereen,

dus voor arm en rijk en voor jong en oud, met meer accent op goed wonen

en de daarbij horende voorzieningen voor kinderen, jongeren en ouderen, met voldoende winkels,

en minder ruimte voor industriële activiteiten.“

Wijkkommissie Oost

December 2006

WIJK OOST

BERGEN OP ZOOM

Visie op de toekomst

Opgesteld in opdracht van de Wijkcommissie Oost,

geschreven door Cor Minnaard,

vastgesteld op de vergadering van de Wijkcommissie

op 14 november 2006.

Dagelijks Bestuur Wijkcommissie Oost:

Mv. Y. Ratelband, voorzitter

Mv. R. van Heerde, secretaris

Dhr. B. Nieuwburg, 2^e voorzitter

Bergen op Zoom,

December 2006

©Foto’s Cor Minnaard

INHOUD

1. Inleiding.

·         Waarom deze wijkvisie.

·         Totstandkoming van de wijkvisie.

·         Het vervolg.

2. Beschrijving van de wijk.

·         Plattegronden en begrenzing.

·         Demografische gegevens.

·         Beleving van de buurtbewoners.

·         Korte omschrijving van de plannen van de gemeente en/of andere organisaties met de buurt.

3. Beeld van de toekomst.

Uit enquetegegevens, besprekingen met de klankbordgroep en buurtbewonersavonden zijn oplossingen voor aangevoerde knelpunten geformuleerd en een visie op de toekomst.

Bijlagen:

Bijlage 1:          Gedetailleerde overzichten per buurt

Bijlage 2:          Mensen maken de stad (Rotterdam)

Bijlage 3:          Vertrouwen in de Buurt (Publicatie van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR, 2006).

Inleiding.

1.1.        Waarom deze wijkvisie.

Deze wijkvisie is opgesteld door de Wijkcommissie Oost in het kader van het gebiedsgericht werken van de gemeente Bergen op Zoom.

Het belangrijkste doel van deze eerste wijkvisie voor de wijk Oost is om ideeën en wensen van buurtbewoners beter te bundelen zodat de gemeente en andere organisaties bij het formuleren van hun plannen daarmee rekening kunnen houden.

Daarnaast is het de bedoeling om met deze wijkvisie de betrokkenheid van de buurtbewoners zelf bij de ontwikkeling van hun wijk te vergroten. Als duidelijker wordt welke zaken er spelen en welke rol de wijkcommissie daarin vervult kunnen buurtbewoners gemakkelijker daarbij aanhaken met hun vragen en ideeën.

1.2.        Totstandkoming van de wijkvisie.

Deze wijkvisie is tot stand gekomen onder verantwoordelijkheid van het Dagelijks Bestuur van de Wijkcommissie Oost. Voor het maken van een procesplan en het schrijven van de wijkvisie is een externe medewerker ingehuurd.

Op basis van enquetegegevens uit 2005, de Sociale Monitor 2004, gegevens van de afdeling Onderzoek en Statistiek van de gemeente Bergen op Zoom en een Quick Scan van Gageldonk West en Warande West is een eerste beschrijving (per deelbuurt) van de wijk gemaakt.

In de loop van 2006 is de wijkvisie verder ingevuld door gesprekken met bewoners (klankbordgroep), Wonen West Brabant en via enkele buurtvergaderingen.

Wij denken daarom dat dit rapport in grote lijnen de visie van de wijkbewoners weergeeft.

Niet omdat we de enqueteresultaten nu zo geweldig representatief vinden (soms minder dan 2% respons per deelbuurt) en ook niet omdat er een massale opkomst was op de buurtvergaderingen. Soms kwam slechts één of enkele buurtbewoners opdagen; we hebben onvoldoende kunnen investeren in het “mobiliseren” van de buurt. Bovendien blijkt praten over “de toekomst van de wijk” voor veel mensen een te abstract onderwerp. Overlast van jongeren, zwerfvuil en bijvoorbeeld het missen van de wijkagent zijn concrete punten waarover gemakkelijker wordt gesproken.

Omdat we in de loop van 2006 nog met diverse vertegenwoordigers van de deelbuurten hebben kunnen spreken en omdat we veel “wandelgangen-gesprekken” hebben gevoerd denken we dat het beeld dat in dit rapport wordt gegeven er toch niet zo ver naast zit. Wel vinden we het nodig om dat de komende jaren continu opnieuw te checken.

1.3.        Het vervolg.

Het bestuur van de Wijkcommissie Oost vindt deze wijkvisie een goed aanknopingspunt voor verdere acties, maar het is slechts een begin.

Een begin van meer betrokkenheid van buurtbewoners bij plannen voor onze eigen wijk.

Een begin van meer invloed op plannen van de gemeente en andere organisaties.

Om aan dat vervolg verder inhoud te geven willen we als bestuur daarom de komende jaren, met dit rapport als basis, werken aan het verbeteren van die betrokkenheid en invloed. Daarvoor is nodig dat de gemeente ons serieus neemt, dat we plannen niet uit de krant moeten lezen, dat ons niet wordt gevraagd een mening te geven terwijl die er eigenlijk niet meer toe doet.

Ook is nodig dat we als wijkcommissie ondersteund worden om dat lastige proces van bewonersparticipatie inhoud te geven. Een buurtbewoner heeft dat treffend aangegeven. “Geef aan de burger wat de burger en aan de meester wat de meester toekomt”.

Met andere woorden: geef de wijk (bewoners/bestuur) de mogelijkheid om zelf verantwoordelijkheid te dragen voor het uitvoeren van (een deel van de) taken in de buurt. Niet om gemeentelijke plannen te dwarsbomen maar om die mee in te vullen. Daarbij kan worden gedacht aan het in eigen beheer uitvoeren van taken als groenonderhoud, zwerfvuil, maar ook het runnen van voorzieningen voor jongeren, een buurtwerkplaats e.d.

Een belangrijk aanknopingspunt voor een verdere invulling van dit rapport is ook de totaalvisie van de gemeente. Als de wijk Oost moet worden “opgekrikt”, als daardoor de samenstelling van de wijk gaat veranderen en een minder eenzijdige samenstelling krijgt wat betreft bevolking en woningvoorraad, dan zal ook de behoefte aan voorzieningen wijzigen. De gemeente kan op die manier dus de handvatten geven voor het formuleren van een vervolg op deze wijkvisie.

2.     Beschrijving van de wijk.

Plattegronden en begrenzing.

Gageldonk West:

1.    Leguyt en Eikstraat e.o. (Balsebaan, Parallelweg, Wouwsestraatweg, Mimosastraat, Kastanjelaan).

2.    Gageldonk West (Kastanjelaan, Mimosastraat, Wouwsestraatweg, Vijverberg Noord, Ericalaan, Gentiaanstraat, Piusplein)

3.    Elsenborch e.o. (Rooseveltlaan, Kastanjelaan, Piusplein, Gentiaanstraat, Ericalaan, Vijverberg Zuid)

Gageldonk Oost:

4.    Bunthof / Groeshof e.o. (Bunthof, Groeshof, Kruidhof, Espenhof, Wilgenhof)

5.    Bergse Baden e.o. (Bijvang, Kleine Hazelaar, Grote Hazelaar, Moerbei, Okkernoot, Hazelnoot, Kervel)

6.    Gageldonk Oost (Gagelboslaan, A. Jacobslaan, Schaepmanlaan, Heiningen, Lievenshovelaan.)

Warande West:

7.    Blokkendoos (Churchillaan, Kard. De Jonghlaan, Past. Jutenlaan, Rooseveltlaan)

8.    Generaalsbuurt en Guido Gezellelaan e.o.(Antwerpsestraatweg, Parallelweg, Snelliusstraat, Past. Jutenlaan, Burg. Blomlaan, Marathonstraat)

CH = terrein Cort Heijligerskazerne

Warande Oost:

9.    Sterrenbuurt (Sterrelaan, Mathijssenstraat, Jupiterweg, Beukenlaan, Marslaan, Rooseveltlaan).

10.  Ziekenhuis Lievensberg e.o. (Dr. De Ramlaan, Sterrelaan, Rooseveltlaan, A58)

Beschrijving per wijkdeel.

Zoals hiervoor is aangegeven kan de wijk Oost worden onderscheiden in 10 deelbuurtjes.

Die vormen samen de vier wijkgedeeltes die ook in de statistieken meestal worden gehanteerd. De verzamelde gegevens zijn hierna per wijkdeel samengevat weergegeven. Voor meer details wordt verwezen naar bijlage 1 waarin van alle tien de deelbuurtjes gegevens zijn opgenomen.

De demografische gegevens zijn van 1 januari 2006.

2.1.        Gageldonk West.

Demografische gegevens.

Het aantal inwoners in dit wijkdeel bedroeg 5.312 waarvan: 1288 tussen 0 en 19 jaar, 3266 tussen 20 en 64 jaar en 758 ouder dan 64 jaar. De verdeling naar etniciteit was: 3436 westers en 1876 niet westers. De verdeling naar woningeigendom: 906 eigen woningen, 1455 corporatiewoningen en 87 particuliere huurwoningen, totaal 2448 woningen.

Beleving van de buurtbewoners.

Per deelbuurt (zie plattegronden) zijn er wel opvallende verschillen. In het relatief nieuwe gedeelte Leguyt spreekt men van “een leuke buurt, we organiseren regelmatig activiteiten en o.a. door een gezamenlijk buurtfeest is de verhouding tussen allochtone en autochtone bewoners goed te noemen”. Door de aanleg van een voetbalveldje is overlast sterk verminderd.

Aandacht wordt gevraagd voor overlast van de trein en aanpak van de riolering en het fietspad langs de Parallelweg.

In het buurtgedeelte Gageldonk West worden als belangrijkste problemen gesignaleerd: rommelige straten, drugsdealen op straat, langparkeerders in de straten door betaald parkeren elders en geruchten over c.q. onbekendheid met gemeentelijke plannen voor Piuspark/Kastanjelaan, Vijverberg Noord, enzovoort.

In het buurtgedeelte Elsenborch tot slot wordt opgemerkt dat de laatste jaren het woonklimaat is verslechterd. Het ontbreekt o.a. aan voldoende speelvoorzieningen en openbaar groen.

Plannen van de gemeente e.a.

In de QuickScan voor Gageldonk West worden als belangrijkste aandachtspunten voor dit gebied genoemd: verbeteren van het voorzieningenniveau en realiseren van een evenwichtige woningvoorraad. Dit is uitgewerkt in diverse concrete doelstellingen waaronder:

-       opheffen van de eenzijdige woningvoorraad (merendeel is nu goedkopere huurwoningen) en eenzijdige sociale structuur door te streven naar een eigendomsverhouding van 50% koop- en 50% huurwoningen;

-       realiseren van een actief sociaal beheer door o.a. Brede School, Wijkaccommodatie en eventueel een woonzorgzone in het centrumgebied (Piusplein/Kastanjelaan);

-       herontwikkelen van diverse bedrijfslocaties;

-       aanpassing en sloop van enkele woningcomplexen waaronder Vijverberg Noord.

2.2.        Gageldonk Oost.

Demografische gegevens.

Het totaal aantal inwoners was hier 3957 waarvan 922 tussen 0 en 19 jaar, 2528 tussen 20 en 64 jaar en 597 ouder dan 64 jaar. Verdeeld naar etniciteit: 2884 westers en 1073 niet westers. Verdeeld naar woningeigendom: 698 eigen woningen, 897 corporatiewoningen en 134 particuliere huurwoningen, totaal 1729 woningen.

Beleving van de buurtbewoners.

Vanuit het gedeelte Bunthof/Groeshof worden als belangrijkste knelpunten genoemd: onveilig gevoel ’s avonds, voorzieningen zijn matig en problemen met de ondergrondse containers (ouderen moeten met de vuilniszak naar buiten en een eind lopen). Het oversteken van de Gagelboslaan wordt gevaarlijk genoemd.

In een ander deel van deze wijk (Bergse Baden) valt op dat het hier gaat om een gebied met 100% eigen woningbezit. Vanuit het bewonerscomitee zijn als opmerkingen gemaakt: in ons buurtje hebben we met de feestdagen de straten versierd, de speeltuin wordt goed gebruikt en we hebben geen overlast van jongeren (hoewel 80 van de 316 bewoners hier jongeren zijn = 25%).

In het gedeelte Gageldonk Oost geeft een grote meerderheid van de mensen die hebben gereageerd op de enquete aan dat zij op een of andere manier overlast ervaren: gedrag van jongeren, vandalisme, onveilig gevoel ’s avonds, gedrag van buurtbewoners en drugshandel op straat.

Het bewonerscomité meldt problemen met de dagopvang van zwervers. Geschikte buurtwinkels en een postkantoor worden gemist. Aandacht wordt gevraagd voor het betrekken van gehandicapte bewoners van De Sleutel bij activiteiten in het wijkcentrum.

Door bewoners van de Holleweg, waar veel ouderen wonen, worden problemen ervaren met de ondergrondse vuilcontainers (ver lopen met de vuilniszakken).

Plannen van de gemeente e.a.

Geconstateerd wordt slechts dat er onduidelijkheid bestaat over de plannen voor de sporthal en het woningonderhoud.

2.3.        Warande West.

Demografische gegevens.

In totaal woonden er 1767 mensen waarvan: 404 tussen 0 en 19 jaar, 1112 tussen 20 en 64 jaar en 251 ouder dan 64 jaar.

Verdeeld naar etniciteit: 1416 westers en 351 niet westers.

Verdeeld naar woningeigendom: 498 eigen woningen, 297 corporatiewoningen en 28 particuliere huurwoningen, totaal 823 woningen.

Beleving van de buurtbewoners.

Een van de opvallendste buurten in dit wijkdeel is uiteraard De Blokkendoos; inmiddels grotendeels gesloopt en weer in opbouw. Door het bewonerscomité is aangegeven dat men in het algemeen tevreden is over het proces van sloop, verhuizing en (gedeeltelijke) terugkeer van bewoners. Kanttekening is dat natuurlijk niet iedereen terug kan of wil; twee keer verhuizen is voor veel mensen te veel van het goede.

In het gedeelte Generaalsbuurt / Guido Gezellelaan e.o. vallen vooral de 9 flatcomplexen op waarvan er 6 in onderhoud zijn of inmiddels zijn geweest. Niet duidelijk is wat er wanneer met de middelste 3 gaat gebeuren. Er is behoefte aan een veiliger verkeerssituatie op de Guido Gezellelaan, opkrikken van het winkelcentrumpje  aan de Pastoor Jutenlaan en vraag naar meer winkels voor de dagelijkse levensbehoeften in plaats van grote bedrijven en kantoren.

Plannen van de gemeente e.a.

Het opwaarderen van de sociale complexen Blokkendoos en Guido Gezellelaan staat in deze plannen centraal, naast de reeds in uitvoering genomen bouw van het woon(zorg) gebied Cort Heijligers. Opvallend is dat in de QuickScan wordt gesproken over “het doorbreken van de eilandenstructuur” en over het belang “dat de aanpak van dit gebied (Cort Heijligers) niet geïsoleerd wordt uitgevoerd”. Opvallend omdat veelvuldig door bewoners wordt genoemd dat juist wel een nieuw (elitair) eiland wordt gerealiseerd dat niet geïntegreerd wordt in de wijk.

Ook wordt in de scan gewezen op een zorgwekkend tekort aan groen en speelmogelijkheden in het westelijk deel van de wijk.

In het WAP (wijkactiviteitenplan) tot slot worden nog de bouw van de moskee en de uitvoering van duurzaam veilig genoemd.

2.4.        Warande Oost.

Demografische gegevens.

Totaal aantal inwoners 3016 waarvan: 616 tussen 0 en 19 jaar, 1302 tussen 20 en 64 jaar en 1098 ouder dan 64 jaar. Verdeling naar etniciteit: 2229 westers en 787 niet westers. Verdeling naar woningeigendom: 395 eigen woningen, 1001 corporatiewoningen en 67 particuliere huurwoningen, totaal 1463 woningen.

Beleving van de buurtbewoners.

In de Sterrenbuurt ervaart een grote meerderheid van de enquete-invullers een verslechtering van het woonklimaat. Overlast van jongeren, vandalisme en een onveilig gevoel ’s avonds worden het meest genoemd. Daarnaast werd genoemd de behoefte aan een plek om te voetballen (inmiddels gerealiseerd), slechte groenvoorziening, slechte bestrating, zwerfvuil en de wijkagent is te weinig zichtbaar op straat. Ook is opgemerkt dat klachten (bijvoorbeeld over bestrating) niet serieus en / of niet zichtbaar worden aangepakt.

In het gedeelte rond het ziekenhuis (m.n. Wierlaan) staat de parkeerproblematiek centraal. Het betaald parkeren bij het ziekenhuis en parkeren voor vergunninghouders heeft de problemen niet opgelost vindt men.

Plannen van de gemeente e.a.

Voor de Sterrenbuurt spreekt men van een integrale aanpak. Hieraan wordt reeds gewerkt in de vorm van aanpak van de jongerenoverlast (TOS-project), multiculturele wijkactiviteiten en er is direct grenzend aan de Sterrenbuurt een voetbalveldje gerealiseerd.

Plannen zijn er verder voor reconstructie van het kruispunt Sterrelaan-Gagelboslaan-Rooseveltlaan en voor evaluatie van het parkeerplan.

2.5.        Aandachtspunten voor de hele wijk Oost.

-       Er is een Speeltuinplan gemaakt door de gemeente voor de hele wijk.

-       Er zijn diverse wegversmallingen met drempels aangelegd in de wijk; niet duidelijk is wie hier voorrang heeft, dat is gevaarlijk; er komen geen borden, iedereen moet zelf goed opletten.

-       Zwerfvuil -> Netpunt opgericht; bedoeling is dat meerdere buurtbewoners zelf gaan meewerken aan het opruimen van zwerfvuil; Bergen op Schoondag.

-       Wijk-weekmarkt; hiervoor is contact gelegd met  migrantenorganisaties en de gemeente; hiervoor bleek onvoldoende draagvlak; wellicht meer kans rond Piusplein.

-       30-km-zone wordt ingevoerd: Warande Oost in 2005, Warande West en Gageldonk Oost in 2006.

-       De wijkagent kan niet alle problemen aanpakken; te weinig mankracht om alle daders van allerlei zaken aan te pakken.

-       Behalve voor jongeren zou er ook aandacht moeten zijn voor ouderen; ouderensteunpunt is goed voorbeeld daarvan.

-       Plaatsing van ondergrondse containers is zonder overleg met de buurtbewoners gegaan; klachten uit de hele wijk; veel rommel blijft er naast staan.

-       Wijkleefbaarheidsbudget biedt mogelijkheden om iets te doen voor de hele wijk; aanvragen moeten worden getoetst bij de Wijktafel.

-       Buurtpreventie: problemen signaleren, elke dag, ook ’s avonds, sommige teams ook ’s nachts; daar zijn veel mensen voor nodig die ook moeten worden opgeleid; BC’s zouden met hun buurtbewoners moeten overleggen of hier belangstelling voor is.

-       Cort Heijligers wordt een totaal andere buurt binnen wijk Oost: bovenmodaal; “met de rug” naar de rest van de wijk. Discussie daarover is echter achterhaald want het plan wordt al uitgevoerd.

-       Zwerfvuil heeft de aandacht  maar alleen op de Rooseveltlaan  wordt er iets aan gedaan.

-       Onderhoud voortuintjes en brandgangen: Soomland heeft huurders brief gestuurd met het verzoek om dit goed schoon te houden; misschien kan WWB ook zoiets doen of initiatief BC?

-       Wijkveiligheidsplan/buurtpreventieteams; loopt altijd via de politie en wijkmanager.

-       Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO): er is een samenhang met buurtwerk: meer eigen verantwoordelijkheid van de burgers, sociale samenhang in een buurt, aandacht bijvoorbeeld voor eenzamen, zieken en ouderen (voorzieningen goed bereikbaar?). Signalerende functie. Kleinschalig werken. Wijk Oost is te groot. Dus niet alleen denken aan technische zaken in de buurt zoals stoeptegels, speeltuinen enz. maar vooral ook aan de sociale kant.

-       Zebrapaden: hieraan gaat de OAR aandacht besteden.

-       In bijna alle deelbuurten wordt het gemis van een postkantoor genoemd.

-       NS heeft kennelijk plannen om het tunneltje onder de spoorlijn, dat de wijk Oost met het Centrum verbindt, te sluiten.

-       Vrij algemeen wordt opgemerkt dat (bij gemeente en politie) slecht wordt omgegaan met het afhandelen van klachten. Voorbeeld: enkele tientallen klachten werden ingediend (over een café) en wanneer dan later werd geïnformeerd naar de afhandeling dan wist men er niks van!

3. Beeld van de toekomst.

Uit enquetegegevens, besprekingen met de klankbordgroep en op buurtbewonersavonden zijn oplossingen voor aangevoerde knelpunten geformuleerd (per deelbuurt) en een visie op de plannen van de gemeente. Tot slot zijn enkele meer algemene opmerkingen geformuleerd.

Al die voorstellen vormen samen de visie van de wijkcommissie op de toekomst van wijk Oost.

3.1.        Eventuele oplossingen voor gesignaleerde knelpunten.

Leguijt en Eikstraat e.o.

-      Er zijn meer voorzieningen nodig zoals postagentschap, verlichting brandgangen, parkeergelegenheid, speelvoorzieningen en vooral: de wijkagent.

-      Er moet meer aandacht zijn voor onkruid, zwerfvuil en verkeersremmende maatregelen.

-      Aandacht besteden aan de zwerversopvang.

-      Het parkeren voor vergunninghouders betekent dat iemand die op bezoek komt € 5,- per uur moet betalen; kan dat niet met een kraskaart-systeem o.i.d.?

Gageldonk West.

-      In het gebied Gageldonk-West zijn veel gezinnen gehuisvest met lagere inkomens. Meer diversiteit is gewenst.

-      Dat geldt ook voor de verhouding allochtonen-autochtonen die in onbalans is geraakt.

-      Het bevorderen van eigen woningbezit en renovatie van woonbuurten is dringend noodzakelijk.

-      Nieuwbouw die wordt gerealiseerd moet (binnen de huursubsidiegrens) betaalbaar zijn voor starters en doorstromers en worden geïntegreerd in de bestaande woonstructuur. Geen aparte eilandjes van nieuwbouw creëren.

-      Meer openbaar groen behouden en nieuw aanleggen bij herinrichting en sloop.

-      Meer speelvoorzieningen voor de jeugd, zowel voor kleine kinderen als voor de jeugd en meer activiteiten voor de jeugd aanbieden in de wijk.

-      Aanpak problematiek langparkeerders d.m.v. betaalbare parkeervoorzieningen aan de rand van het centrum (geen uitbreiding van het parkeervergunningstelsel).

-      Behoud van het winkelcentrum Piusplein en buurtwinkeltjes waarbij vestiging van zoveel mogelijk verschillende soorten winkels wordt gestimuleerd.

-      Meer mogelijkheden voor ouderenhuisvesting in de omgeving van het ouderensteunpunt, zodat ouderen de wijk niet hoeven te verlaten.

-      Uitbreiding van voorzieningen zoals postagentschap, pinautomaat, bank, e.d.

-      Bevorderen van de veiligheid door o.a. een meer open karakter van de wijk te realiseren en verbetering van de infrastructuur, brandgangen, verlichting, enzovoort.

-      Realiseren van een stedelijke trekker c.q. voorziening voor de jeugd ter compensatie van het verdwijnen van het zwembad.

-      Verbeteren van de verkeersdoorstroming waardoor het verkeer in de woonstraten minder wordt.

-      30-km zone duidelijker aangeven; is nu alleen zichtbaar via de hoofdstraten maar niet als je via een andere straat het gebied in komt.

-      Meer aandacht voor verfraaiing van de wijk. Oplossingen realiseren rond de wijkcontainers (illegaal storten veroorzaakt veel zwerfvuil en verslechtert het aanzien van de wijk).

-      Behoud van karakteristieke geveltjes waar dit bouwtechnisch mogelijk is.

-      Ontmoedigingsbeleid voor koffieshops in de wijk en tegengaan van overlast zoals dealen op straat; meer blauw op straat om gevoel van onveiligheid tegen te gaan.

-      Geen industrie binnen de woonwijken.

-      In de Vlierstraat is de wijkagent gestart met straatgesprekken; misschien ook iets voor buurtwacht? En telefooncirkel?

-      Aan Soomland, WWB en Gemeente vragen om de bewoners aan te schrijven dat zij zelf (ook) verantwoordelijk zijn voor het netjes houden van de (directe) woonomgeving; dat geldt trouwens voor de hele wijk.

-      Melden van drugsdealen op straat moet makkelijker kunnen; de wijkagent kennen we niet, bellen kost geld, mensen weten het nummer niet of weten niet wat te doen, zoals bijvoorbeeld kenteken noteren en doorgeven. Aan de korpschef zal een brief worden gestuurd dat de wijkagent meer op straat te zien moet zijn.

-      Bereikbaarheid van politie en/of wijkmanager zou via wijkpost/steunpunt beter bekend gemaakt moeten worden.

-      Door groenvoorzieningen beter bij te houden (snoeien) heb je minder schuilplaatsen voor criminele activiteiten zoals drugsdealen.

-      Politie zal ook meer gebeld worden voor auto’s op de stoep e.d.

-      Meer evenwicht in de woningvoorraad door meer koopwoningen te bouwen is geen oplossing voor mensen die zijn aangewezen op een (goedkope) huurwoning. Dus meer evenwicht kan alleen als er in andere wijken tegelijkertijd weer voldoende van die (goedkope) huurwoningen bijkomen; evenwicht dus over de hele stad.

-      Gemeente moet duidelijker zijn over haar plannen, bijvoorbeeld sloop Vijverberg-Noord. Hetzelde geldt voor Plataanstraat waar misschien “ over een paar jaar” van 3 woningen 2 worden gemaakt. Dat zijn ingrijpende plannen en bewoners willen daarover meer weten.

-      In Piuspark speelplaats voor kinderen behouden; ook waterpartij weer herstellen bij ontwikkleing van dit gebied.

Niet alleen klagen

“Wij wonen hier al bijna heel ons leven en we hebben het nog steeds goed. Zolang onze gezondheid het toelaat willen we hier blijven wonen. We gaan pas weg als we naar het Katrientje moeten. Als de gemeente of Wonen West Brabant dus plannen heeft met onze woningen dan willen we dat wel graag op tijd weten. Dan kunnen we meepraten over wat er moet gebeuren.  Wij hebben het hier nog goed, ook omdat we veel contact hebben in de buurt en veel voor elkaar doen.

Er wordt tegenwoordig veel gesproken over overlast van vooral jongeren, maar dat hebben wij niet. Je moet ook wel wat kunnen verdragen van de jeugd als ze spelen in de straat. Dat deden wij vroeger en onze kinderen ook. En natuurlijk, als ze er een rotzootje van maken dan moet er worden ingegrepen.

Wij hebben niet te klagen, we hebben winkels, de apotheek en de dokter nog op loopafstand, zo lang het gaat lopen we nog een stukje. Wel missen we een bank in de buurt en een postkantoor. Als ze het wijkcentrum gaan vernieuwen zou het fijn zijn dat er dan ook gewoon nog rommelmarkten gehouden kunnen worden, dan kunnen we daar gezellig een praatje houden. Nu gaan we regelmatig naar de wijkpost in de Kamperfoeliestraat om het een en ander te bespreken, maar ook gewoon voor de gezelligheid hoor, niet alleen om te klagen”

Elsenborch e.o.

-      Voorzieningen die het meest worden gemist: postkantoor en speelvoorzieningen voor de jeugd.

-      Suggesties: beter groenonderhoud, brandgangen beter schoonhouden, wijkagent meer aanwezig.

-      Schouwronde maken om knelpunten te inventariseren. Ook bewoners zelf op eigen verantwoordelijkheid wijzen. Het is moeilijk tegenwoordig om je buurman aan te spreken, dan krijg je te horen: waar bemoei jij je mee of nog erger. Daarom beter dat WWB of Gemeente dit oppakken. En milieupolitie inschakelen en flink beboeten.

Bunthof / Groeshof e.o.

-      De gemeente moet beter reageren op telefoontjes naar 277277.

-      De gemeente moet meer aandacht besteden aan onderhoud woonomgeving, blaffende honden op het balkon, verkeer, hangjongeren en straatverlichting.

-      De wijkagent moet zich meer laten zien.

Bergse Baden.

-      Graag aandacht voor overlast van bromfietsen aan de achterkant van Hazelnoot/Vijverberg, onderhoud vijver en speelgelegenheid.

Gageldonk Oost.

-      Voorziening die het meest wordt gemist: postkantoor.

-      Aandacht voor zwerfvuil, geen hondenuitlaat bij speelvoorziening, hangjongeren bij Middelgaard e.o., parkeeroverlast, scheurende brommers. Wijkagent dus!

-      Verkeersremmende maatregelen.

-      Activiteiten voor en door buurtbewoners stimuleren, onderlinge contacten verbeteren.

-      Veiliger oversteekmogelijkheden voor de Gagelboslaan realiseren.

-      Voor vrachtwagens, tankwagens e.d. andere route dan Gagelboslaan zoeken.

-      Bewonersgroep van De Sleutel betrekken bij activiteiten van het wijkcentrum.

-      Vestiging van detailhandel voor de buurt stimuleren in winkelcentrum De Gagel.

Blokkendoos.

Aanbevelingen t.b.v. herinrichting van de buurt:

-       gedifferentieerd woningaanbod, zorgen voor betaalbare woningen voor minima;

-       geen concentraties waar alleen allochtonen wonen;

-       behoud huidige bomenstructuur;

-       behoud winkels op loopafstand;

-       aandacht voor verkeersveiligheid rond school Oost;

-       goede straatverlichting, fietspaden en behoud speelterrein;

-       ondergrondse afvalcontainers;

-       goede communicatie bij verdere planuitvoering;

-       Rooseveltlaan niet verder volbouwen met kantoren en bedrijven, dat levert extra verkeersproblemen op.

Generaalsbuurt en Guido Gezellelaan e.o.

-      Suggesties voor voorzieningen: postkantoor en hobbywinkel.

-      Aandacht voor verkeersveiligheid; door gebrek aan parkeergelegenheid bij de Raayberg zijn er problemen in de Guido Gezellelaan.

Sterrenbuurt.

-      Voorzieningen die het meest worden gemist: speelvoorzieningen en winkels.

-      Graag aandacht voor activiteiten voor jongeren, zwembad terug, zwerfvuil.

-      Stimuleren dat allochtonen niet alleen in Oost komen wonen.

-      Aanpak van problemen met de jeugd is inmiddels gestart met o.a TOS-project. Ook via Buurtnetwerk 12+ aandacht aan besteden.

-      Voorlichtingscursus Marokkaanse vaders over opvoeding.

-      Panne-voetbal.

-      Goedwillende jongeren zouden als voorbeeld “ingezet” kunnen worden en ook beloond.

-      Inmiddels is ook een “verbroederingsfeest” uit het wijkleefbaarheidsbudget georganiseerd: een muliticulturele dag met marktkramen en andere activiteiten die navolging verdient.

-      Verkeersremmende maatregelen m.n. in Plejadenlaan, Van Heelulaan, Marslaan en Jupiterweg

-      Wijkagent moet zich meer laten zien.

-      Buurtpreventieteam starten.

-      Aandacht voor de aanbevelingen uit het rapport Buiten Grenzen Treden (voor en door ouderen).

-      Sporthal Gageldonk beter benutten.

-      Bij wonen voor ouderen horen ook voorzieningen en wijkinrichting voor ouderen; er is een ruimte beschikbaar voor activiteiten maar daar kan ’s avonds geen gebruik van worden gemaakt. Via wijktafel probleem bespreekbaar maken, behoefte peilen en kosten bekijken.

-      Verbeteren verhouding huur-koopwoningen en meer woningen voor starters en doorstarters.

-      Beter bekend maken dat er wijkposten zijn; de wijktafel zou hierin een rol kunnen spelen.

-      De gemeente zou wijkteams moeten hebben (op het terrein van groenvoorziening e.d.) die direct op klachten reageren, in iedergeval direct antwoord geven of komen kijken als er klachten zijn.

-      Bij de aanpak van de problemen met allochtone jongeren ook de ouders betrekken.

-      In verband met zwerfvuil vaker de milieupolitie inschakelen (277277).

-      Winkelcentrum gezelliger maken (terrasje e.d.) en uitbreiden met o.a. apotheek.

-      Gebied tussen van Heelulaan en Jacquelineflat verbeteren; m.n. denken aan voorzieningen voor ouderen.

Ziekenhuis e.o.

-      Voorziening die het meest wordt gemist: postkantoor en wijkagent.

-      Graag meer aandacht voor: reageren op telefoontjes naar 277277, hondepoep op speelveldjes, betere spreiding allochtonen, verkeersremmende maatregelen.

-      Groenvoorziengen niet te hoog laten groeien.

-      Parkeerproblemen oplossen door totaalplan te maken, niet steeds problemen een wijk opschuiven; aandacht besteden aan parkeren voor vergunninghouders (plaatsen worden niet gebruikt) en gebruik slagboom van parkeerterrein ziekenhuis; ingaan op eigen plannen van bewoners (m.n. Wierlaan).

-      Wijkagent meer op straat, minder op bureau.

-      Mensen in de wijk actiever benaderen om met plannen te komen, concrete feiten enz.

3.2.        Visie op de plannen van de gemeente e.d.

-      Leefbaar maken en houden van de buurten door naar de buurtbewoners te luisteren; bewoners inschakelen bij het maken van de plannen, betere communicatie!

-      Niet alle nieuwe voorzieningen in de nieuwe wijken (De Plaat met name) realiseren maar juist ook in de bestaande wijken als je die wilt “ opkrikken”.

-      Als de gemeente van wijk Oost een meer gemixte wijk wil maken zal ook het voorzieningenniveau daaraan moeten worden aangepast anders trekken mensen weg naar de “ betere “ wijken.

-      De Sporthal moet in Oost blijven; aanpassen en verbeteren, niet verplaatsen! Als aanpassen aan de nieuwe normen op dezelfde plaats niet kan dan in overleg met wijkbewoners zoeken naar een alternatieve plaats binnen wijk Oost! Bijvoorbeeld op het grasveld aan de Lievenshovelaan.

-      Met het verdwijnen van het zwembad uit Oost zijn problemen ook toegenomen, dus nu niet nog meer voorzieningen weghalen!

-      Zwerfvuil, hondepoep e.d. tegengaan door pamfletten te verspreiden in de wijk en daarin ook aangeven waar mensen dan wel de hond mogen uitlaten. Vaker en beter onderhoud van het groen. Acties als “samen de wijk schoonmaken” beter stimuleren; betere communicatie hierover is gewenst.

-      Bedrijvigheid weren uit de woonwijken, stimuleren dat deze verhuizen naar bedrijventerreinen; wel vestiging van buurtwinkeltjes stimuleren.

-      Voor de aanpak van een aantal van de genoemde punten zou een wijk-preventieteam en/of buurtconcierge ingeschakeld kunnen worden.

-      Het gonst van geruchten over diverse gemeentelijke plannen en buurtbewoners weten niet meer dan geruchten of berichten in de krant. Guido Gezellelaan is daarvan een voorbeeld: wat gaat er gebeuren met de bewoners van de drie middelste flats als die worden afgebroken, wat komt er in de plaats van die 3 flats, is het de bedoeling om nog meer verkeer via de Guido Gezellelaan te laten gaan en minder via de Antwerpsestraatweg, wat gaat er gebeuren met de kruispunten Antwerpsestraatweg/Guido Gezellelaan/Olympiaweg/Markiezaatsweg, hoe zit het met plannen voor uitbreiding van de Raayberg?

-      Niet meer (vracht)verkeer over de Guido Gezellelaan laten komen, er is nu al teveel geluidsoverlast tot diep in de nacht.

-      Bij aanpak Generaalsbuurt/Parallelweg uitgaan van meer groen, minder bebouwing, verbetering riolering.

-      Aanpak kruising Parallelweg/Antwerpsestraatweg (Stalen Brug).

-      Sporthal verbeteren en in ieder geval behouden voor wijk Oost; Wijkcentrum De Kastanje vernieuwen; postagentschap moet terug komen.

-      Bij het ontwikkelen van het gebied Kastanjelaan/Piuspark ook denken aan voorzieningen voor ouderen; net zo iets als Ooitas op De Plaat. Piuspark zou samen met ontwikkeling van Wijkcentrum Kastanje en Brede School een publiekstrekker moeten worden. Trefpunt voor jong en oud en gelegenheid voor rommelmarkt e.d.

-      Niet dichter bebouwen, groen zo laten.

-      Het is ons niet te doen om een opsomming te geven van wat de gemeente allemaal moet doen; wij kunnen als buurtbewoners zelf ook verantwoordelijkheid dragen voor het realiseren en in stand houden van voorzieningen maar geef ons dan ook die verantwoordelijkheid. Bijvoorbeeld bij het inrichten en in stand houden van voorzieningen voor nieuw te ontwikkelen projecten als CortHeijligers en Kastanjelaan/Piushof. Bij het inrichten van die plannen rekening houden met een overdekte open ruimte voor sporten, buurtwerkplaats, enz.

-      Buurtbewoners houden hun buurt beter in orde als ze zelf verantwoordelijk zijn voor een aantal zaken zoals groenonderhoud, zwerfvuil, hondentoiletten, e.d.

-      Om buurtbewoners beter te betrekken bij het maken van de plannen is te overwegen een “bewonersvergaderbus” rond te laten rijden.

-      Bewoners zouden (via de wijkkommissie?) beter gebruik moeten kunnen maken van de bestaande kanalen om hun klachten, ideeën, plannen in te kunnen dienen; wijktafel en wijkmanager worden nu te weinig bereikt.

-      Het NS-tunneltje onder de spoorlijn is een belangrijke verbinding tussen wijk Oost en het Centrum en moet daarom open blijven.

-      De integrale aanpak zoals in de Sterrenbuurt is een goede zaak. Het TOS-project en de multiculturele activiteiten verdienen wellicht navolging in andere deelbuurten van wijk Oost.

3.3.        Algemene opmerkingen tot slot.

-      Sommige taken en activiteiten in de wijk kunnen wellicht in eigen beheer van buurtbewoners (comitees) worden uitgevoerd.

In navolging van andere steden in het land (o.a. Zwolle en Rotterdam) zou, naast het toekennen van wijkbudgetten voor activiteiten, ook in Bergen op Zoom geëxperimenteerd kunnen worden met het verstrekken van relatief vrij te besteden budgetten voor wijkbeheer.

Herinrichten van een plein, inrichten van een trapveldje met doelpalen, tafeltennistafel en basketbalnet zijn voorbeelden uit Zwolle.

In het programma Mensen Maken de Stad uit Rotterdam (bijlage 2) maken bewoners zelf een straatagenda. Teams van opbouwwerkers en jeugdwerkers trekken de straten in om bewoners actief te betrekken bij hun woonomgeving en zo het woon- en leefklimaat te verbeteren.

Met andere woorden: Bergen op Zoom zou in zekere zin een inhaalslag kunnen en moeten maken op dit gebied.

Onder welke voorwaarden dat zou kunnen gebeuren?

De publicatie van de WRR “Vertrouwen in de buurt” biedt daarvoor de nodige aanknopingspunten.

(Bijlage 3.) Dit rapport biedt inzicht in de manier waarop burgers, door versterking van kleinschalige verbanden effectief kunnen bijdragen aan de leefbaarheid van hun buurt.

-      Communicatie is in het laatste deel van het onderzoek voor deze wijkvisie een steeds belangrijker begrip geworden.

Communicatie tussen wijkcommissie en buurtbewoners, tussen wijkcommissie en wijktafel, tussen buurtbewoners en gemeente. Al die communicatielijnen zijn essentieel om op een meer structurele manier de inbreng van buurtbewoners in (bijvoorbeeld) de wijkactiviteitenplannen te kunnen garanderen.

Te vaak hebben we nu signalen gekregen dat buurtbewoners alleen bij geruchte iets afweten van gemeentelijke plannen. Te vaak zijn mensen van mening dat “de politie bellen” of “meepraten over plannen voor de wijk” geen zin heeft want “ze luisteren toch niet, het staat al in de krant, wij weten nog van niks en het wordt al uitgevoerd, onze mening doet er niet toe”.

Daarom onze boodschap: als u als gemeente plannen voorbereidt neem dan contact op (eventueel via de wijkmanager) met de wijkcommissie en met de buurtcomitees. Organiseer en ondersteun de inbreng van de bewoners en luister beter naar de bewoners; en dat is meer dan commentaar vragen op een nota en er vervolgens niks mee doen. Zo zouden wij ook niet graag zien dat deze wijkvisie in een bureaulade verdwijnt.

Bijlage 1.

Beschrijving per buurt.

Bronnen:

Sociale Monitor 2004, Gegevens per buurt afdeling Onderzoek en Statistiek Gemeente Bergen op Zoom, Quick Scan Gageldonk West en Warande West, Enquete 2004 Wijkkommissie Oost, verslagen buurtbewonersbijeenkomsten.

GAGELDONK WEST

1.     Leguijt en Eikstraat e.o.

Demografische gegevens.

Per 1 januari 2006 is het aantal inwoners in deze buurt 830 waarvan: 182 tussen 0 en 19 jaar, 510 tussen 20 en 64 jaar en 138 ouder dan 64 jaar. De verdeling naar etniciteit is: 660 Westers en 170 Niet-westers. De verdeling naar woningeigendom: 195 eigen woningen, 190 corporatiewoningen en 15 particuliere huurwoningen, totaal 400 woningen.

Beleving van de buurtbewoners.

(19 enquete-reacties)

Woonklimaat: 8x goed, 8x matig, 3x slecht; 14 personen spreken over verslechtering in de laatste jaren.

Speelvoorzieningen 4-12 jarigen: 3x goed, 11x matig, 5x slecht

Openbaar groen: 5x tevreden, 9x matig, 4x niet tevreden

Overlast: 6x gedrag van jongeren, 6x onveilig overdag, 10x onveilig ‘s avonds, 7x vandalisme, 8x drugsgebruik of –handel.

Verkeersveiligheid: 5x goed, 12x matig, 2x slecht

Voorzieningen: 1x slecht, 8x matig, 7x voldoende.

Genoeg activiteiten in de wijk: 5x ja, 3x nee, 11x geen mening

Bekend met activiteiten wijkkommssie: 13x ja, 6x nee.

Leest wijkblad: 18x ja, 1x nee

Wil actief zijn in buurtcommitee: 1x ja, 18x nee.

Verder:

-       bewonerscomite heeft aan alle buurtbewoners een kerstkaart gestuurd die door de jeugd in de Kastanje is gemaakt; kosten door Soomland gedekt.

-       Leuke buurt, gezamenlijke activiteiten, sociale controle

-       Overlast trein.

-       Project Buurtvrouwen voor de wijk opgezet (koffie-ochtenden)

-       Nadat voetbalveld er is gekomen nu geen overlast meer;

-       Volleybalnet een groot succes; er komt ook nog een picknicktafel van Soomland.

-       Last van scholieren Nobellaan/Markiezaatscollege; afvalbakken?

-       Probleem in speeltuintje soms: jeugd uit andere wijk maakt er ook gebruik van.

-       Kwaliteit woningen is goed

-       Oudere en jongeren wonen er en er zijn voorzieningen voor iedereen; eigenlijk geen echte grote problemen

-       allochtonen-autochtonen door elkaar, buurtfeest geweest, verhouding is goed

-       Hopelijk blijft gemixed wonen gehandhaafd

-       Aanpak riolering Parallelweg in 2006 beloofd.

-       Fietspad langs Parallelweg: 7 lantarenpalen kapot en niemand doet er wat aan: niet van de PNEM, niet van de Spoorwegen.

-       Betaald parkeren is een probleem ook voor mensen die veel moeten betalen als ze hier bij iemand op bezoek komen.

2.     Gageldonk West.

Demografische gegevens.

Op 1 januari 2006 woonden hier 2287 personen waarvan 633 tussen 0 en 19 jaar, 1335 tussen 20 en 64 en 319 ouder dan 64. Naar etniciteit was de verdeling: 1319 Westers en 968 Niet-westers. Verdeling naar woningeigendom: 239 eigen woningen, 733 corporatiewoningen en 17 particuliere huurwoningen, totaal 989.

Beleving van de buurtbewoners.

(38 enquete-reacties).

Woonklimaat: 15x goed, 16x matig, 6x slecht; 26 personen vinden het woonklimaat verslechterd.

Speelvoorzieningen 4-12 jarigen: 6x goed, 18x matig, 12x slecht

Openbaar groen: 15x tevreden, 12x matig, 11x niet tevreden.

Overlast: 14x gedrag van jongeren, 14x onveilig gevoel ’s avonds, 14x vandalisme, 11x gedrag buurtbewoners, 17x drugsgebruik of –handel.

Verkeersveiligheid: 8x goed, 15x matig, 15x slecht.

Voorzieningen: 6x slecht, 13x matig

Genoeg activiteiten in de wijk: 1x ja, 15x nee

Bekend met activiteiten wijkkommissie: 22x ja, 12x nee

Leest wijkblad: 36x ja, 2x nee

Wil actief zijn in buurtcommitee: 38x nee

Verder:

-       Vertegenwoordiging in Bewonerscomitee is een probleem, moeilijk mensen voor te vinden.

-       Ericalaan gevaarlijke situatie.

-       Stratenaanpak Piusplein t/m Vijverberg; werkgroep jongeren gevormd.

-       Lorkstraat gaat achteruit, is rommelig

-       Probleem met drugsdealen op straat o.a. bij de Vijverberg, Plataanstraat, enz.

-       Probleem is ook onbekendheid met bijvoorbeeld de wijkpost of steunpunt;

-       Gemeente moet duidelijker zijn over plannen, nu horen we iets over mogelijke sloop van Vijverberg-Noord maar niemand weet er eigenlijk iets van.

3.     Elsenborch e.o.

Demografische gegevens.

Op 1 januari bedroeg het aantal inwoners 2195 waarvan 473 tussen 0 en 19 jaar, 1421 tussen 20 en 64 jaar en 301 ouder dan 64. Naar etniciteit was de verdeling: 1457 Westers en 738 Niet-westers. Naar woningeigendom: 472 eigen woningen, 532 corporatiewoningen en 55 particuliere woningen, totaal 1059.

Beleving van de buurtbewoners.

(27 enquete-reacties)

Woonklimaat: 14x goed, 13x matig; 23 personen vinden het woonklimaat verslechterd.

Speelvoorzieningen 4-12 jarigen: 6x goed, 8x matig, 13x slecht

Openbaar groen: 14x tevreden, 7x matig, 9x niet tevreden.

Overlast: 11x gedrag van jongeren, 8x onveilig gevoel ‘s avonds, 6x vandalisme, 4x gedrag buurtbewoners, 12x drugsgebruik of –handel

Verkeersveiligheid: 13x goed, 9x matig, 5x slecht

Voorzieningen: 5x slecht, 9x matig, 11x voldoende.

Genoeg activiteiten in de wijk: 3x ja, 8x nee, 16x geen mening

Bekend met activiteiten wijkkommissie: 15x ja, 11x nee.

Leest wijkblad: 24x ja, 3x nee

Wil actief zijn in buurtcommitee: 27 nee.

Opvallend is dat 23 van de 27 personen het woonklimaat verslechterd vinden; dat heeft vooral te maken met de woonomgeving; in het wooncomplex Elsenborch is men wel tevreden.

Overige opmerkingen:

-       Groen groeit soms huizenhoog (Vlasbeklaan); is er nog wel een plantsoenendienst? Idem voor onderhoud achterpaden.

Toekomstplannen gemeente e.a.

Voor het totale gebied Gageldonk West (dus de buurten Leguijt, Gageldonk en Elsenborch samen) is een zogenaamde Quick Scan opgesteld. De belangrijkste punten daaruit zijn hierna kort weergegeven.

Omdat de wijk zich in hoge mate onderscheidt van andere wijken in Bergen op Zoom staat in de toekomstige ontwikkeling een verdere differentiatie centraal met een gevarieerd woonmilieu en een herkenbare identiteit. Het beleid richt zich op identiteitsverhogende aspecten, het voorzieningenniveau en het realiseren van een evenwichtige samenstelling van de woningvoorraad.

Woningstichting West-Brabant heeft als beleid voor het gebied geformuleerd: meer differentiatie van het woningbezit in combinatie met nieuwbouw, sloop en verkoop.

Als concrete doelstellingen worden geformuleerd:

-       door de eenzijdige woningvoorraad (meest goedkopere woningen) is ook een eenzijdige sociale structuur ontstaan waarin allochtonen en gezinnen met lagere inkomens de meerderheid vormen; om dit te wijzigen wil men “doorstromers”  vanuit de hele gemeente huisvestingsmogelijkheden bieden in deze wijk; gestreefd wordt naar een eigendomsverhouding van 50% koop en 50% huur (nu 37% koop, 63% huur) en een daling van 90% goedkopere woningen naar 70 à 80%.

-       In het centrumgebied de mogelijkheden voor een woonzorgzone bekijken.

-       Een actief “sociaal beheer” door middel van o.a. vraaggestuurd agogisch werk (o.a. om overlastveroorzakend gedrag aan te pakken), op de wijk gerichte educatie met o.a. Brede School, een deugdelijke wijkaccommodatie.

-       Verbeteren ruimtelijke structuur door o.a. realiseren van een aantrekkelijk woonmilieu aan de zuidkant van de Oude Wouwsebaan, eventueel aanpassen van het hart van de wijk (Piusplein, Gentiaanstraaat, Ericalaan, Meidoornlaan, Kamperfoeliestraat), bekijken van veranderingsmogelijkheden van de traditionele architectuur in Populierlaan/Meidoornlaan/Klaproosplein, Vlierstraat en Acacialaaan en sloop en aanpassing van enkele woningcomplexen.

-       Aanpassen “ingang” van de wijk bij Rooseveltlaan/Kastanjelaan

-       Herontwikkeling Zoomvlietcollege hoek Rooseveltlaan/Meidoornlaan

-       Herontwikkeling bedrijfspand hoek Wouwsestraatweg/Vijverberg en sloop woningen noordelijk deel Vijverberg.

-       Versterken wegenhoofdstructuur door o.a. stevige laanbeplanting in Kastanjelaan, Oude Wouwsebaan, Gentiaanstraat/Ericalaan, Meidoornlaaan

-       Ontwikkelen van het Piusplein tot een levendig stedelijke pleinruimte naast het groene Piuspark

-       Verbeteren inrichting en beheer van de strook tussen Parellelweg en spoorlijn.

-       Groenstrook Populierlaan verbinden met Vijverberg

-       Boomsoorten aanpassen aan straatnamen

-       Lanzaamverkeerroutes Iepstraat en Zilverschoonplein

-       Woningverbetering Kamperfoeliestraat, Vlierstraat, Populierlaan/Meidoornlaan, Klaproosplein.

-       Sloop en nieuwbouw Vijverberg Noord, noordelijk deel Ericalaan/Gentiaanstraat, maisonettewoningen Lorkstraat, Hovenbuurt tussen Meidoornlaan en Vijverberg

-       Eventueel herontwikkelen van locaties Volvogarage Kastanjelaan, Mercedesgarage Mimosastraat, Metaalgieterij Bruijs Papaverstraat/Wouwsestraatweg

GAGELDONK OOST.

4.     Bunthof / Groeshof e.o.

Demografische gegevens.

Op 1 januari 2006: 916 bewoners, waarvan 149 tussen 0 en 19 jaar, 559 tussen 20 en 64 en 208 ouder dan 64 jaar. Naar etniciteit: 745 Westers en 171 Niet-westers. Naar woningeigendom: 105 eigen woningen, 363 corporatiewoningen en 5 particuliere huurwoningen, totaal 473.

Beleving van de buurtbewoners.

(43 reacties).

Woonklimaat: 31x goed, 9x matig, 3x slecht; 17 personen vinden het woonklimaat verslechterd.

Speelvoorzieningen 4-12 jarigen: 10x goed, 22x matig, 6x slecht

Openbaar groen: 27x tevreden, 12x matig, 4x niet tevreden.

Overlast: 7x gedrag van jongeren, 15x onveilig gevoel ’s avonds, 18x vandalisme, 8x gedrag buurtbewoners, 8x drugsgebruik of –handel.

Verkeersveiligheid: 13x goed, 12x matig, 8x slecht

Voorzieningen: 6x slecht, 20x matig

Genoeg activiteiten in de wijk: 9x ja, 10x nee

Bekend met activiteiten wijkkommissie: 32x ja, 8x nee

Leest wijkblad: 41x ja, 2x nee

Wil actief zijn in buurtcommitee: 3x ja, 39 x nee

En verder:

-       Problemen met de rekening en de meterstanden van Essent; problemen met ondergrondse containers: ouderen moeten met vuilniszak naar buiten en ver lopen; onduidelijkheid over de herinrichting van parkeerplaatsen en onduidelijkheid over sportveldje tussen Bunthof en Groeshof.

-       Oversteek Gagelboslaan gevaarlijk, bij bushalte en in de bocht bij de Holleweg.

Plannen van de gemeente e.a.

Het Wijk Activiteitenplan spreekt over herinrichting van de parkeerplaatsen Bunthof/Groeshof. Hier betreft het vernieuwing van de riolering, waardoor de gemeente tegelijkertijd bovengronds enkele aanpassingen kan doen. Zo komt er een voetpad van de achterzijde Groeshof naar de Ericalaan en zal het groen op de parkeerplaats onder handen worden genomen. Het aantal parkeerplaatsen blijft nagenoeg gelijk. Overigens gebeurt dit op verzoek van de bewonerscommissie Bunthof/Groeshof.

5.     Bergse Baden

Demografische gegevens.

316 inwoners waarvan 80 tussen 0 en 19 jaar, 205 tussen 20 en 64 jaar en 31 ouder dan 64. Verdeling naar etniciteit: 234 Westers en 82 Niet-westers. Woningeigendom: 118 eigen woningen en 1 particuliere huurwoning, totaal 119.

Beleving van de buurtbewoners.

(2 reacties)

Woonklimaat: 2x goed

Speelvoorzieningen 4-12 jarigen: 2x goed

Openbaar groen: 1x tevreden, 1x matig

Overlast: geen

Verkeersveiligheid: 2x goed

Voorzieningen: 2x goed

Genoeg activiteiten in de wijk: 2x geen mening

Bekend met activiteiten wijkkommissie: 2x ja

Leest wijkblad: 2x ja

Wil actief zijn in buurtcommitee: 1x ja, 1x nee.

Overige opmerkingen:

met de feestdagen straten versierd, speeltuin wordt goed gebruikt, geen overlast jongeren e.d.

Plannen van de gemeente e.a.

-       onduidelijkheid over plannen met de sporthal

-       idem betreffende grasveld aan de andere kant van de Gagelboslaan

6.     Gageldonk Oost.

Demografische gegevens.

2725 inwoners waarvan 693 tussen 0 en 19 jaar, 1674 tussen 20 en 64 jaar en 358 ouder dan 64 jaar. Naar etniciteit: 1905 Westers en 820 Niet-westers. Woningeigendom: 475 eigen woningen, 534 corporatiewoningen en 128 particuliere huurwoningen, totaal 1137.

Beleving van de buurtbewoners.

(28 reacties)

Woonklimaat: 17 x goed, 8x matig, 3x slecht

Speelvoorzieningen 4-12 jarigen: 4x goed, 11x matig, 8x slecht

Openbaar groen: 12x tevreden, 8x matig, 8x niet tevreden

Overlast: 9x gedrag van jongeren, 7x onveilig gevoel ’s avonds, 9x vandalisme, 8x gedrag van buurtbewoners, 7x drugsgebruik of –handel

Verkeersveiligheid: 10x goed, 9x matig, 6x slecht; problemen: parkeren Aldi en te hard rijden door de straten; niet kindvriendelijk.

Voorzieningen in de wijk: (winkels, postagentschappen, openbaar vervoer e.d.): 5x slecht, 15x matig.

Genoeg activiteiten in de wijk? 5x genoeg, 5x niet genoeg

Bekend met activiteiten wijkkommissie: 16x ja, 12 x nee

Leest wijkblad: 23x ja, 5x nee.

Wil actief zijn in buurtcommitee: 28 x nee

Overige opmerkingen:

Bewonerscomité Holleweg: problemen met dagopvang zwervers, ondergrondse vuilcontainers, fietsen over de stoep, taxi mag ouderen niet voor de deur afzetten, te vroeg afsteken van vuurwerk vooral ook hinderlijk voor bewoners van De Sleutel.

Plannen van de gemeente e.a.

Geen

WARANDE WEST

7.     Blokkendoos.

Demografische gegevens.

329 inwoners waarvan 87 tussen 0 en 19 jaar, 218 tussen 20 en 64 en 24 ouder dan 64 jaar. Naar etniciteit: 167 Westers en 162 Niet-westers. Naar woningeigendom: 24 eigen woningen, 203 corporatiewoningen en 4 particuliere huurwoningen, totaal 232 woningen.

Beleving van de buurtbewoners.

(4 reacties)

Woonklimaat: 4x goed; 2x zeggen verslechterd, 2x hetzelfde gebleven.

Speelvoorzieningen 4-12 jarigen: 3x matig, 1x geen mening

Openbaar groen: 1x tevreden, 3x matig

Overlast: 2x onveilig gevoel ’s avonds, 2x vandalisme

Verkeersveiligheid: 3x goed, 1x slecht

Voorzieningen: 1x matig, 3x voldoende

Genoeg activiteiten in de wijk: 4x geen mening

Bekend met activiteiten wijkkommissie: 3x ja, 1x nee

Leest wijkblad: 3x ja, 1x nee

Wil actief zijnin buurtcommitee: 4x nee.

Opmerkingen:

-       Goede aanpak van het proces van sloop, verhuizing en terugkeer van bewoners;

-       Niet iedereen kan of wil terug; 2x verhuizen is voor veel mensen te veel van het goede.

Plannen van de gemeente e.a.

-       herbouw in 2006-2007; zie verder na par. 8

8.     Generaalsbuurt en Guido Gezellelaan e.o.

Demografische gegevens.

1438 inwoners waarvan 317 tussen 0 en 19 jaar, 894 tussen 20 en 64 jaar en 227 ouder dan 64 jaar. Naar etniciteit: 1249 Westers en 189 Niet-westers. Naar woningeigendom: 474 eigen woningen, 94 corporatiewoningen en 24 particuliere huurwoningen, totaal 592 woningen.

Beleving van de buurtbewoners.

(6 reacties)

Woonklimaat: 3x goed, 3x matig; 3x zegt verslechterd, 2x hetzelfde, 1x verbeterd

Speelvoorzieningen 4-12 jarigen: 3x goed, 1x matig, 1x slecht

Openbaar groen: 3x tevreden, 2x matig, 1x ontevreden

Overlast: 2x gedrag van jongeren, 2x drugsgebruik of –handel

Verkeersveiligheid: 1x goed, 2x matig, 3x slecht

Voorzieningen: 1x matig, 3x voldoende, 1x goed

Genoeg activiteiten in de buurt: 2x ja, 2x nee, 2x geen mening

Bekend met activiteiten wijkkommissie: 3x ja, 3x nee

Leest wijkblad: 6x ja

Wil actief zijn in buurtcommitee: 6x nee

Overige opmerkingen:

-       winkelcentrumpje Pastoor Jutelaan opkrikken, accent op winkels voor dagelijkse levensbehoefte, geen grote bedrijven en kantoren meer.

-        

Plannen van de gemeente e.a.

Ook voor het gedeelte Warande West (Blokkendoos, Generaalsbuurt, Guido Gezellelaan en Cort Heijligerskazerne / A.M. de Jongpark) heeft de gemeente een Quick Scan laten opstellen (2004).

In het opgestelde rapport wordt gesteld dat “differentiatie van de sociaal economische en fysieke structuur” het sleutelbegrip is voor de verdere herstructurering en verbetering van het gebied.

In een uitvoerige beschrijving van het gebied wordt opgemerkt dat het gebied Warande West eigenlijk niet één wijk is maar een “eilandenstructuur” kent. De volgende gebieden zijn te onderscheiden:

1.     de buurt langs het spoor

2.     de Blokkendoos

3.     de buurt rond het A.M. de Jongpark

4.     de Guido Gezellelaan

5.     de Cort Heyligerskazerne

6.     de villawijk zuid

In de ontwikkelingsvisie wordt voorgesteld de eilandenstructuur te doorbreken. De beide sociale complexen, de Blokkendoos en de Guido Gezellelaan, bepalen het beeld van de wijk en vragen om opwaardering. Daarbij moet aandacht worden besteed aan integratie met de rest van de wijk. Voor de Blokkendoos wordt als toekomstscenario geschetst: behoud 3-laagse flatblokjes, vervangende nieuwbouw (goedkope koopwoningen), behoud groenstructuur en ontsluitingsweg. Voor de Guido Gezellelaan wordt gedacht aan het verbinden van de vooroorlogse woonbuurten met het allernieuwste woningbestand dat wordt gerealiseerd op het kazerneterrein. Die verbinding, op de plaats waar een of meer van de negen flats van de Guido Gezellelaan dan moeten verdwijnen, wordt de groene brug genoemd.

Maar niet alleen Blokkendoos en Guido Gezellelaan vragen aandacht. Er wordt gesproken over een nieuw te ontwikkelen woon en zorggebied op het Cort Heyligersterrein. Daarbij is het belangrijk dat de aanpak van dit gebied niet geïsoleerd (zodat weer een eiland zou ontstaan) wordt uitgevoerd. Bovendien is de opzet en de differentiatie van de invulling van de Cort Heyligers bepalend voor het beeld van de wijk.

Ook in de overige gebieden is door veroudering van woonomgeving en woningen sprake van knelpunten. Die kunnen worden aangepakt door middel van fysiek en sociaal beheer.

Tot slot wordt gewezen op een onevenwichtige verdeling tussen groen en steen, tussen het oostelijke en het westelijke deel van de wijk. Het tekort aan groen en speelmogelijkheden in het westelijk deel van de wijk is zorgwekkend te noemen.

Het Wijkactiviteitenplan noemt nog de bouw van de moskee aan de rand van het A.M. de Jongpark. Het valt niet te zeggen binnen welke termijn de afbouw zal plaatsvinden omdat dit afhankelijk is van de beschikbare middelen.

Uitvoering van Duurzaam veilig Warande West zal 'meeliften" met de uitvoering van de deelprojecten in dit gebied (Kazerne, Blokkendoos, Guido Gezellelaan en Canadalaan e.o.)

WARANDE OOST.

9.     Sterrebuurt.

Demografische gegevens.

2052 inwoners waarvan 405 tussen 0 en 19 jaar, 795 tussen 20 en 64 jaar en 852 ouder dan 64 jaar. Naar etniciteit: 1473 Westers en 597 Niet-westers. Naar woningeigendom: 166 eigen woningen, 817 corporatiewoningen en 56 particuliere huurwoningen, totaal 1039 woningen.

Beleving van de buurtbewoners.

(56 reacties)

Woonklimaat: 21x goed, 25x matig, 10x slecht; 44 personen vinden het woonklimaat verslechterd.

Speelvoorzieningen 4-12 jarigen: 5x goed, 19x matig, 32x slecht

Openbaar groen: 23x tevreden, 17x matig, 15x niet tevreden

Overlast: 33x gedrag van jongeren, 27x onveilig gevoel ’s avonds, 35x vandalisme, 14x gedrag buurtbewoners, 22x drugsgebruik of –handel

Verkeersveiligheid: 17x goed, 21x matig, 18x slecht

Voorzieningen: 1x slecht, 13x matig, 21x voldoende, 21x goed

Genoeg activiteiten in de wijk: 9x ja, 23 nee, 24x geen mening

Bekend met activiteiten wijkkommissie: 43x ja, 13x nee

Leest wijkblad: 54x ja, 2x nee

Wil actief zijn in buurtcommitee: 0x ja, 56x nee

Overige opmerkingen:

-       overlast jongeren Plejadenlaan e.o.

-       nieuwe speeltuintjes gerealiseerd

-       aanpak problemen jeugd ook via Buurtnetwerk 12+

-       voorlichtingscursus Marokkaanse vaders over opvoeding

-       Panne-voetbal?

-       Gesprek geweest tussen BC en Marokkaans comité over probleemjongeren

-       Overlast jongeren verplaatst zich (ook) naar Wierlaan en Kamperfoeliestraaat; tijdelijke oplossing is gebruik van voetbalveld Cort Heijligers.

-       Overlast speeltuin Plejadenlaan

-       Goedwillende jongeren zouden als voorbeeld ingezet kunnen worden en ook beloond.

-       Geslaagde bijeenkomst met ander deel van de wijk, ook ca. 13 Marokkaanse en Turkse vaders aanwezig en 6 aanmeldingen voor telefooncirkel.

-       Misschien activiteit/verbroederingsfeest o.i.d. uit wijkleefbaarheidsbudget organiseren?

-       Straathoekwerker heeft sportactiviteit opgezet (kickboksen); daarnaast is er behoefte aan hangplek bij Plejadenlaan en plek om te voetballen (voor allochtone en autochtone jeugd).

-       Bestrating en trottoirs slecht aangelegd

-       Slechte verlichting van de gangen achter de woningen;

-       Wijkagent te weinig zichtbaar op straat.

-       Groenvoorziening aanpakken

-       Klachten worden niet serieus, niet zichtbaar aangepakt, bijvoorbeeld bestrating in “ de hofjes”

-       Zwerfvuil is een probleem omdat vroeger 1x per maand grofvuil werd opgehaald, nu niet meer. Pasjessysteem werkt niet omdat mensen die geen pasje hebben toch (’s avonds laat) vuil buiten zetten.

-        

Plannen van de gemeente e.a.

In het Wijk Activiteitenplan Oost wordt gesproken over een integrale aanpak van de Sterrenwijk; dit heeft betrekking op de sociale cohesie in de wijk en de aanpak van jongerenoverlast. Hier is geen sprake van fysieke acties. Via TOS-project en multiculturele activiteiten wordt e.e.a. inmiddels gerealiseerd evenals een voetbalveldje voor de jeugd.

De verwachting is dat het kruispunt Rooseveltlaan, Gagelboslaan, Sterrelaan nog dit jaar gereconstrueerd zal worden tot een rotonde.

10.  Ziekenhuis Lievensberg e.o.

Demografische gegevens.

964 inwoners waarvan 211 tussen 0 en 19 jaar, 507 tussen 20 en 64 jaar en 246 ouder dan 64 jaar. Verdeling naar etniciteit: 756 Westers en 208 Niet-westers. Verdeling naar woningeigendom: 229 eigen woningen, 184 corpoatiewoningen en 11 particuliere huurwoningen, totaal 424.

Beleving van de buurtbewoners.

(25 reacties)

Woonklimaat: 22x goed, 2x matig, 1x slecht; 7 personen vinden het woonklimaat de laatste jaren verslechterd, 16x hetzelfde gebleven en 2x verbeterd

Speelvoorzieningen 4-12 jarigen: 1x goed, 10x matig en 7x slecht

Openbaar groen: 14x tevreden, 7x matig, 4x niet tevreden.

Overlast: 4x gedrag jongeren, 3x vandalisme, 3x drugsgebruik of –handel

Verkeersveiligheid: 12x goed, 10x matig, 3x slecht

Voorzieningen: 1x slecht, 1x matig, 10x voldoende, 13x goed

Genoeg activiteiten in de buurt: 10x ja, 4x nee, 9x geen mening

Bekend met activiteiten wijkkommissie: 19x ja, 6x nee

Leest wijkblad: 22x ja, 3x nee

Wil actief zijn in buurtcommitee: 1x ja, 23x nee

Verdere opmerkingen:

-       betaald parkeren bij ziekenhuis heeft gevolgen voor hele buurt; o.a. parkeren op trottoir; problemen zijn toegenomen in plaats van opgelost!

-       speeltuin Wierlaan; onduidelijkheid over verdere plannen.

-       parkeerproblemen Wierlaan

-       Zwerfvuil Wierlaan, Bilrothstraat en Sterrenlaan: melden bij 277277

-       BC Wierlaan: nog actie ondernomen voor rollatorbank?

Plannen van de gemeente e.a.

Bij het ziekenhuis is betaald parkeren ingevoerd en in de directe woonomgeving van het ziekenhuis is parkeren voor vergunninghouders ingevoerd. Voor de zomervakantie zou een evaluatie plaatsvinden.

Bijlage 2. Mensen Maken de Stad.

regioplan beleidsonderzoek

regioplan nieuwszijde • september 2006 • nummer 31 4

Rotterdam werkt aan de straat

Programma Mensen Maken de Stad wordt voortgezet

Het college van Rotterdam heeft de afgelopen jaren flink ingezet op het vergroten van de veiligheid en leefbaarheid in de stad. Een van de initiatieven in dit kader is het  programma Mensen Maken de Stad. Teams van opbouwwerkers en jeugdwerkers trekken de Rotterdamse straten in om bewoners actief te betrekken bij hun woonomgeving en zo het woon- en leefklimaat in de straten te verbeteren.

Per straat maken bewoners zelf een straatagenda. Hierop staan activiteiten die zullen worden georganiseerd en afspraken over de manier waarop men in de straat met elkaar wil samenleven.

Bijzonder is dat ook wijkinstellingen en instanties als de gemeentelijke reinigingsdienst hierbij worden betrokken en een deel van de verantwoordelijkheid voor het verbeteren van de straat op zich nemen.

Inmiddels hebben 200 straten in Rotterdam een straatagenda opgeleverd. Ook is er een Dag Rotterdamse Straten georganiseerd waar de verschillende deelnemers aan het programma ervaringen konden uitwisselen en met politici in gesprek konden gaan.

Het projectbureau sociale integratie heeft Regioplan gevraagd het programma te analyseren en  verbetervoorstellen te doen. Zo kan het project Mensen Maken de Stad ook in de toekomst blijven bijdragen aan een grote sociale cohesie en actief burgerschap in de Rotterdamse straten.

Mensen Maken de Stad: een sterk merk

In de praktijk blijkt het programma goed te functioneren. Het activeert en enthousiasmeert burgers en maakt ze weerbaarder tegenover instanties. Het merk Mensen Maken de Stad is daarbij zeer herkenbaar en spreekt bewoners aan. Kern van dit succes vormt het concrete karakter van de straatactiviteiten zoals het organiseren van feesten en het afspreken van leefregels. Sterke punten van het programma zijn verder dat het door de huis-aan-huisinterviews zeer veel informatie achterhaalt over de straat en dat de methodiek een heldere lijn kent en een goede structuur biedt aan uitvoerders.

Op een aantal punten zijn nog verbeteringen van het programma nodig om het enthousiasme te behouden en het programma sterker neer te zetten. Dit geldt met name op het gebied van de continuering van het programma, het creëren van groter draagvlak onder instellingen en deelgemeenten en het bieden van maatwerk voor bijvoorbeeld moeilijke straten.

Een nieuw college

Uit het huidige 100-dagenprogramma van het nieuwe college van Rotterdam blijkt dat men besloten heeft Mensen Maken de Stad te continueren. Het college ziet het programma als een belangrijk middel om de sociale cohesie en actief burgerschap in de gemeente te versterken en heeft besloten het programma te verbreden en onder te brengen bij de deelgemeenten.

Janneke Stouten

Regioplan
Bijlage 3. Vertrouwen in de Buurt

Publicatie van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR, 2006)

Samenvatting

‘Vertrouwen in de buurt’. Bewoners die elkaar en hun overheid en politiek kunnen en willen vertrouwen. Bestuurders die hen – de buurt – durven te vertrouwen. Het is deze dubbele uitdaging die de wrr in dit rapport aan de orde stelt.

Nederland komt in internationale vergelijkingen traditioneel naar voren als ‘vertrouwensland’. Dit gegeven was tot voor kort aanleiding voor gevoelens van trots en tevredenheid. Maar de laatste tijd maakt die globale tevredenheid plaats voor toenemende bezorgdheid over de Nederlandse civil society en democratie.

Er is sprake van een afnemende betrokkenheid van mensen bij elkaar (sociaal vertrouwen) en bij hun democratische instituties (politiek vertrouwen). De afnemende sociale cohesie heeft nadelige sociale gevolgen, zoals anonimiteit, vervreemding, onveiligheid, criminaliteit, afnemend welzijn (en wellicht ook welvaart). Uiteindelijk zal dit ertoe leiden dat het bestuur zijn handelen steeds moeilijker kan legitimeren omdat het ‘losgezongen’ raakt van de burgers. Het resultaat is een slechter functionerende democratie.

Een mogelijk antwoord op deze problematiek zou kunnen worden gezocht in een versterking van kleinschalige verbanden waarin mensen dagelijks met elkaar omgaan en waar ook hun wisselwerking met overheid en politiek inhoud krijgt. De wrr kiest daarom in dit rapport voor ‘de buurt’: als object van en tevens als aangrijpingspunt voor beleid. In de buurt, dat wil zeggen in hun directe leefomgeving, worden burgers geconfronteerd met alledaagse leefbaarheidsvraagstukken waarvan zij het gevoel hebben dat ze niet (voldoende) worden aangepakt. Het gaat om vraagstukken als de fysieke inrichting van de buurt, de gevoelde of feitelijke veiligheid, onderwijs en kinderopvang, de sociale infrastructuur die steun biedt bij nood, en ook gezelligheid. Maar het gaat tevens om grotere vragen. Zoals over het sociaal vertrouwen dat maakt dat we ons ‘thuis’ voelen in onze samenleving en over het politiek vertrouwen in onze democratische instituties die namens ons gezamenlijke belangen behartigen.

Met dit rapport wil de raad inzicht bieden in hoe mensen in hun directe leefomgeving (kunnen) bijdragen aan de aanpak van leefbaarheidsproblemen. De vervolgvraag is welke steun beleidsmakers en -uitvoerders daaraan kunnen geven, maar ook hoe zij beter gebruik kunnen maken van de wisselwerking met bewoners bij de uitvoering van beleid op andere gebieden. Dat zijn de centrale

vragen die de wrr in dit rapport aan de orde stelt. De raad is daar niet pessimistisch over. Een groot aantal interviews – in achter-, midden- en voorstandsbuurten, in grote steden en kleine dorpen – laat zien dat er verspreid over ons land veel gebeurt. Mensen in hun buurten nemen soms hartverwarmende initiatieven. Ze struikelen, maar vinden oplossingen. Dat komt omdat ze een slecht

karakter” hebben, zoals een van onze gesprekspartners het uitdrukte: ze geven het gewoon niet op.

We leerden van hen, van hun successen en mislukkingen, van de medewerking die ze kregen van de overheid en van de ‘sociale spelers’, dat zijn de uitvoerende instanties zoals wooncorporaties, politie, scholen en welzijnsorganisaties. Er zijn lessen te trekken uit hun ervaringen en die kunnen ook voor andere buurten van belang zijn. De fysieke inrichting kan bijdragen aan geborgenheid, aan eigenheid en eigenaarschap. Als bewoners tegen kleine criminaliteit een eerste verdedigingslinie vormen, wordt de veiligheid verbeterd. De ontwikkelingskansen van kinderen zijn groter als hun school ‘past’ in hun leefomgeving; brede scholen spelen ook in op de behoefte aan werk/privé-voorzieningen van steeds

drukkere ouders. En een goede buur blijft sociaal gezien beter dan een verre vriend, of een nog verdere ‘instantie’. Het bedreigende isolement van kwetsbare groepen en individuen – senioren, gehandicapten, onbereikbaren – kan worden tegengegaan. Maar we voelen ons ook meer op ons gemak binnen sociale netwerken omdat we ergens ‘bijhoren’.

Wil je bewoners bij hun buurt betrekken, dan is het zaak in te spelen op hun behoeften en kwaliteiten. Zij willen serieus worden genomen, door elkaar en door beleidsmakers en -uitvoerders. De ene buurt is echter de andere niet. Het gaat om maatwerk per buurt. Daarbij behoort een handelingsruimte om te kunnen ‘leren’. Dat stelt beleidsmakers en -uitvoerders voor bestuurlijke

problemen. Het is niet ‘u vraagt en wij draaien’. Overheid en sociale spelers hebben hun vereisten, bijvoorbeeld ten aanzien van de schaal: zij moeten de kwaliteit van hun diensten en de kosten daarvan in de gaten houden. Maar in de hot spots van onze grote steden, vaak in achterstandsbuurten, moet sprake zijn van een sterke overheid en krachtige sociale spelers die van bovenaf beleid opleggen en dat met strakke hand uitvoeren. We noemen dat de ‘sociale herovering’.

Politici staan daarbij voor een bijzondere taakstelling. Te veel burgers keren zich af van de politiek. Het gaat om grote groepen mensen, de helft van de bevolking. Gewone mensen in middenstandsbuurten haken af; hoogopgeleide jongeren zijn onverschillig. Vooral de afhakers hebben hun vertrouwen in de democrati-sche instituties verloren. Wat kan men daaraan doen en vooral: kan de buurt er wat toe doen?

Vanzelfsprekend is de buurt niet de kuur voor alle kwalen. Maar ons onderzoek wijst wel uit dat de buurt handvatten biedt voor zinvol beleid. Het gaat om een combinatie van twee sporen.

Het eerste spoor is de sociale herovering, die de maatschappelijke agenda domineert en die de geloofwaardigheid van beleidsmakers en -uitvoerders moet herstellen.

Bij het tweede spoor gaat het om een kansgedreven beleid dat bewoners verleidt om in actie te

komen, omdat het inspeelt op hun behoeften en kwaliteiten en bovendien de ruimte laat om de eigen buurt in te kleuren.

Onze aanbevelingen richten zich vooral tot gemeenten en sociale spelers. We hebben voor hen vier hoofdaanbevelingen:

1 Kies voor een tweesporenaanpak met een speciale aandacht voor de procesgang. Het is te verleidelijk om je te concentreren op de repressieve kant van de sociale herovering. Dat ontaardt te makkelijk in symptoombestrijding in buurten die na verloop van tijd weer afglijden.

2 Bepaal je eigen, beredeneerde keus bij het samenstellen van een beleidsmenu op het punt van de sociale herovering. Er gebeurt veel in vrijwel alle gemeenten. Kies voor mogelijke acties op die terreinen waar je nu tekortschiet.

3 Maak ook een bewuste beleidskeuze voor de invulling van een ‘kansgedreven’ beleid. Er is tot nog toe te weinig sprake van gecoördineerd beleid. Veel gemeenten en sociale spelers missen daardoor kansen om een aanmerkelijke maatschappelijke meerwaarde te realiseren.

4 Bereid je voor op een cultuuromslag in je eigen organisatie. Het gaat om een andere manier van denken en doen, met een sterk accent op de vraaglogica van burgers. Benoem daarom sterke trekkers en rugdekkers. Experimenteer met nieuwe vormen van bewonerbetrokkenheid, die burgers ruimte bieden om hun eigen buurt in gezamenlijkheid in te kleuren. Bijna alle veranderingen kunnen plaatsvinden zonder wetswijziging of grote, additionele financiering.

Toch richten we ons ook op rijk en provincies:

5 Schep de randvoorwaarden voor succes. Er is een behoefte aan een robuuste visie die politiek breed gedragen is. Stimuleer vanuit die visie dat de eerste gemeenten bij hun hernieuwde buurtaanpak succesvol zijn. Goed voorbeeld doet dan goed volgen.

Zorg ook voor harde kaderafspraken met de koepels van sociale spelers. De huidige vrijblijvendheid van veel wooncorporaties bij de invulling van hun sociale taken is te groot. Bij de sociale herovering moeten zij als hoofdaannemer fungeren, met het welzijnswerk als onderaannemer. Lacunes in het beleid waar het senioren en kwetsbaren betreft, moeten worden gedicht. Dereguleer en herreguleer het sociaal beleid. Herbezin op de gevolgen van de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Nota ruimte.

Formaliseer een stimulerende ondersteuning voor brede scholen en buurtpreventie.

En weet dat het platteland niet altijd is gediend met ‘stadsregels’.

Ten slotte is er een zesde aanbeveling, een oproep welhaast aan de politiek:

6 Vernieuw de lokale democratie. Hoe kunnen bewoners worden verleid en ondersteund zodat ze een grotere zelfverantwoordelijkheid willen en kunnen dragen voor de eigen buurt en de eigen samenleving? Kies daartoe voor een evenwichtig dualisme, met een (deel)raad die prioriteiten afweegt en toezicht houdt en een college van burgemeester en wethouders dat dit in de praktijk met bewoners inkleurt. Zo’n raad en college moeten de buurt begrijpen en openstaan voor initiatieven van onderen af.

Kies ook voor een themastelsel waarbij burgers via het stemapparaat meebepalen welke thema’s boven aan de gemeentelijke agenda moeten staan. Experimenteer als raad en college door je te laten leiden in plaats van te leiden: echte leiders durven ruimte te laten.

Maar vooral, kies voor een lerende samenleving. Door te bouwen op de buurt kunnen alledaagse leefbaarheidsvraagstukken beter worden opgelost en vormt die buurt een fundament voor sociaal vertrouwen. Kunnen bewoners door directere vormen van democratie – door een grotere betrokkenheid bij zaken die hen aanspreken – worden verleid tot een groter politiek vertrouwen?

We weten het niet zeker: het is een kwestie van leren, in buurt en politiek.